Dzień Pamięci Żołnierzy AK

Mszą Świętą oraz spotkaniem przy pomniku kapitana Rejmaka „Ostoi” uczczono w Łukowie Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Obchody, które odbyły się w niedzielę 16 lutego, zorganizował Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Koło Łuków.

14 lutego obchodziliśmy 83. rocznicę przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Po raz pierwszy było to święto państwowe, które decyzją parlamentu nosi nazwę Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. W Łukowie, obchody kolejnej rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową, największą konspiracyjną armię w okupowanej Europie, zorganizowało Koło Łuków Światowego Związku Żołnierzy AK. Tegoroczną rocznicę obchodzono uroczyście w niedzielę, 16 lutego.

Obchody rozpoczęła Msza Święta w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie. Przewodniczył jej ksiądz Andrzej Kieliszek, proboszcz parafii i kapelan łukowskiego koła ŚZŻAK. Homilię wygłosił ksiądz Jana Babik, Kanclerz Kurii Diecezji Siedleckiej. Po wspólnej modlitwie, poczty sztandarowe, członkowie Koła Łuków oraz Koła Trzebieszów, a także władze miasta i przedstawiciele powiatu spotkali się przy pomniku upamiętniającym ostatniego komendanta Obwodu AK Łuków, kapitana Wacława Andrzeja Rejmaka ps. „Ostoja”.

14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Utworzona 83 lat temu AK jest uważana za największe i najlepiej zorganizowane podziemne wojsko działające w okupowanej Europie. W momencie, w którym powstawała, było to około 100 tys. żołnierzy armii podziemnej, a w 1944 roku było ich ponad 480 tys.

Korzenie Armii Krajowej sięgają zawiązanej w nocy z 26 na 27 września 1939 roku przez grupę wyższych oficerów z gen. Michałem Karaszewiczem-Tokarzewskim, przy współudziale prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski, która stała się zalążkiem rozbudowanego potem Polskiego Państwa Podziemnego.

Utworzona 27 września 1939 roku Służba Zwycięstwu Polski została przekształcona najpierw w 1940 roku w Związek Walki Zbrojnej, a następnie rozkazem Naczelnego Wodza w Armię Krajową. Decyzja o powstaniu AK była podyktowana koniecznością scalenia polskich konspiracyjnych oddziałów zbrojnych i podporządkowania ich rządowi RP w Londynie. W skład AK weszło ok. 200 organizacji wojskowych, zarówno spod okupacji niemieckiej, jak i sowieckiej.

Armia Krajowa była konspiracyjną organizacją wojskową stanowiącą integralną część Sił Zbrojnych RP. Podlegała Naczelnemu Wodzowi i Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. W zamierzeniach rządu miała być organizacją ogólnonarodową, ponadpartyjną, a jej Komendant Główny jedynym, upełnomocnionym przez rząd dowódcą krajowej siły zbrojnej. Głównym zadaniem AK było prowadzenie walki o odzyskanie niepodległości przez organizowanie i prowadzenie samoobrony i przygotowanie armii podziemnej na okres powstania, które miało wybuchnąć na ziemiach polskich w okresie militarnego załamania Niemiec.

Kolejnymi dowódcami AK byli generałowie: Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943 roku, Tadeusz Komorowski ps. Bór – do 2 października 1944 roku, Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek – do 19 stycznia 1945 roku. Komendant Główny AK podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych.

19 stycznia 1945 roku Komendant Główny gen. Okulicki wydał rozkaz o rozwiązaniu AK. Straty AK wyniosły ok. 100 tys. poległych i zamordowanych żołnierzy, ok. 50 tys. zostało wywiezionych do ZSRS i uwięzionych. Do moskiewskiego więzienia trafił m.in. gen. Okulicki, sądzony w procesie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Wobec represji sowieckich i polskich służb bezpieczeństwa nie wszystkie oddziały AK podporządkowały się rozkazowi o demobilizacji. Powstały nowe organizacje konspiracyjne m.in. Ruch Oporu Armii Krajowej i Zrzeszenie “Wolność i Niezawisłość”. Żołnierze AK byli prześladowani przez władze komunistyczne, zwłaszcza w okresie stalinizmu, wielu z nich skazano na karę śmierci lub wieloletniego więzienia.



zdjęcia: Maciej Fajzetel prezes ŚZŻAK Koło Łuków/ podlasie24